Curatele, bewind en mentorschap
Er zijn meerderjarigen die om allerlei redenen niet in (volledig) staat zijn hun belangen te behartigen. Denk hierbij een verstandelijk gehandicapten, dementerende mensen of mensen met een (tijdelijke) psychische stoornis. Curatele, bewind en mentorschap zijn wettelijke maatregelen die bedoeld zijn als bescherming tegen anderen die misbruik van de situatie kunnen maken. Deze maatregelen zijn alleen mogelijk bij meerderjarigen. Totdat iemand achttien jaar is, zorgen de ouders of voogd voor de belangen van minderjarigen. De maatregelen kunnen wel al worden gevraagd, voordat iemand meerderjarig is. Ze gaan dan in op het moment dat die persoon meerderjarig wordt.
Curatele
Ondercuratelestelling de meest vergaande maatregel om mensen te beschermen. De wet spreekt van een meerderjarige die wegens een geestelijke stoornis, waardoor de gestoorde, al dan niet met tussenpozen, niet in staat is of bemoeilijkt wordt zijn belangen behoorlijk waar te nemen. Verder noemt de wet als redenen voor ondercuratelestelling verkwisting en gewoonte van drankmisbruik. Dat laatste moet er dan wel toe leiden dat de belangen niet behoorlijk worden waargenomen, of dat iemand in het openbaar herhaaldelijk aanstoot geeft of de veiligheid van hemzelf of anderen in gevaar brengt.
De onder curatele gestelde wordt handelingsonbekwaam en kan daardoor niets zelfstandig beslissen. Er wordt een curator benoemd (vaak een familielid) die zowel de persoonlijke als zakelijke belangen behartigt.
Bewind
Mensen die door hun lichamelijke of geestelijke toestand tijdelijk of blijvend niet in staat zijn om hun financiële belangen te behartigen kunnen onder bewind wordt gesteld. Het zal niet altijd nodig zijn om alle goederen onder bewind te stellen. Soms kan er met een bewind alleen over bepaalde goederen worden volstaan. In de aanvraag moet dan wel precies worden aangegeven om welke goederen het gaat. Iemand mag niet zonder toestemming van de bewindvoerder over goederen die geheel of gedeeltelijk onder bewind zijn gesteld beslissen. Zo mag hij/zij bijvoorbeeld niets (ver)kopen zonder toestemming van de bewindvoerder.
Beslissingen moeten, zolang dat mogelijk is, samen met de betrokkene worden genomen. De bewindvoerder beheert de goederen en regelt tevens de financiële zaken van de betrokkene, zo kan de bewindvoerder ook een belastingaangifte doen en (bijzondere) bijstand of huurtoeslag aanvragen voor de onder bewind gestelde.
Mentorschap
Mentorschap is bedoeld voor mensen die hun persoonlijke belangen (belangen die niet over geld en goed gaan) niet meer kunnen behartigen. U kunt hierbij denken aan mensen met een verstandelijke beperking en psychiatrische of comateuze patiënten. Maar ook oudere mensen, zoals demente bejaarden, die zelf geen beslissing op het persoonlijke vlak meer kunnen nemen. In het geval van mentorschap is het de mentor die de beslissingen neemt over persoonlijke belangen, zoals verzorging, behandeling, begeleiding etc. De mentor neemt zoveel mogelijk samen met de betrokkene beslissingen.